“Atasığorta” məhkəmədə haqsız hesab olundu

“Atasığorta” icbari qaydada sığorta etdiyi avtomobilin qəzaya düşməsindən sonra onun sahibini məhkəməyə verib.

Teleqraf-ın məlumatına görə, şirkət məhkəmədən ödədiyi 1660 manat sığorta ödənişini cavabdehdən alınaraq geri verilməsini istəyib.
İşə Ağsu Rayon Məhkəməsində baxılıb.
Məlum olub ki, “Vaz 21074” markalı 01-BF-217 dövləq qeydiyyat nişanlı avtomobil qəza keçirib və maşına ciddi ziyan dəyib. Bundan sonra “Atasığorta” maşının sahibinə 1660 manat sığorta ödənişi edib.
Şirkətin məhkəməyə üz tutmasına səbəb isə avtomobili qəza zamanı idarə edən şəxsin etibarnaməsinin olmamasıdır.
Ancaq məhkəmə qeyd edib ki, cavabdeh avtomobili etibarnamə olmadan idarə etməsi onun avtomobili idarə, istifadə etməyə, işlətməyə və digər qaydada istismar etməyə hüququ olmayan şəxs kimi qəbul etməyə əsas vermir və buna görə də sığorta şirkətinin bu əsasla subroqasiya hüququ (sığorta ödənişini geri tələb etmə – red) yarana bilməz.
Çünki, “hüququ olmayan şəxs” dedikdə nəqliyyat vasitəsini idarə etmək hüququ olmayan, başqa sözlə sürücülük vəsiqəsi olmayan şəxs nəzərdə tutulur.
Etibarnamənin olmaması sığortanın məqsədləri baxımından əhəmiyyət kəsb etmir. Kifayətdir ki, avtomobili idarə etmək üçün qanuni əsas olsun.
Qanuni əsas isə “İcbari sığortalar haqqında” Qanunun 53.1-ci maddəsində nəzərdə tutulub. Həmin maddədə qeyd olunur ki, mülkiyyətində avtonəqliyyat vasitəsi olan, yaxud avtonəqliyyat vasitəsinə faktiki sahibliyi həyata keçirən, yəni onu icarə və ya digər əşya hüquqlarına dair müqavilə və ya etibarnamə əsasında idarə edən, yaxud digər qanuni əsaslarla istismar edən şəxslər bu Fəslin məqsədləri üçün avtonəqliyyat vasitəsinin sahibi hesab olunurlar.
Göründüyü kimi, bu qanunda avtomobili yalnız etibarnamə əsasında idarə edən deyil, həm də icarə yaxud digər əşya hüquqlarına dair müqavilə və ya digər qanuni əsaslarla idarə edən şəxs məhz bu qanunun məqsədləri üçün avtomobilin sahibi hesab olunurlar.
Məhkəmə hesab edib ki, etibarnamə olmadan avtomobilin idarə edilməsi daha çox inzibati hüququn məqsədlərinə xidmət edir. Buna görə də İnzibati Xətalar Məcəlləsində bu cür idarəetməyə görə məsuliyyət də müəyyən edilib. Lakin bu qadağaların sığorta şirkətlərinin mənafeyinə heç bir təsiri ola bilməz. Çünki, avtomobilin mülkiyyətçisi yaxud qanuni sahibi avtomobildə sərnişin kimi olarkən sürücülük hüququ olan digər şəxsin avtomobili idarə etməsi inzibati məsuliyyət yaratmır. Son vaxtlar mülki dövriyyəyə daxil olan “ayıq sürücü” xidməti ilə məşğul olan şəxsləri də buna aid etmək olar.
Məhkəmənin qərarına əsasən, sığorta şirkətinin hazırkı halda avtomaşını idarə edən şəxsdən və avtomobilin mülkiyyətçisindən ödənilmiş sığorta məbləğini geri tələb etməyə subyektiv hüququ yaranmayıb. Buna görə də Ağsu Rayon Məhkəməsi “Atasığorta”nın maddi ziyanın ödənilməsinə dair tələbini rədd edib.