"Haber Global" siyahının ƏN DİBİNDƏ? - Elnur Abdullayevin böyük büdcəli layihəsinə nə olub?

Azərbaycanın aparıcı media qurumlarında ("Global Media Group"a daxil olan) “Haber Global” telekanalı barəsində hər zaman fəxr ediləsi müsbət xəbərlər, qazanılan qlobal mükafatlar və beynəlxalq idarəetmə sertifikatları (məsələn, “Forbes Türkiye - Best Employers 2026” (Forbes Türkiyə - Ən Yaxşı İşəgötürənlər 2026) mükafatı) işıqlandırılır.

Şübhəsiz ki, kanalın daxil olduğu "Global Media Group"a daxil olan yerli mətbuat orqanları bu tərifli xəbərləri yayarkən haqlı olaraq kanalın internet, sosial media və "YouTube" üzərindəki milyardlıq qlobal baxış reytinqlərini əsas gətirirlər. Rəqəmsal sahədə "Haber Global"ın bu göstəriciləri tamamilə realdır və kanal internet platformalarında Türkiyənin ən çox izlənən media qurumlarından biridir
Lakin bu rəqəmsal parıltı, kanalın ənənəvi televiziyada (TV) rəqiblərindən çox geridə qaldığı reallığını ört-basdır edə bilmir.

Telekanalın qurucusu olan “Global Media Group A.Ş.” tərəfindən 2018-ci ildə yayımlanan korporativ açılış bəyanatında bildirilir ki: “Haber Global insanı mərkəzə qoyan, dərdləri deyil, həll yollarını göstərən, insan yönümlü və sosial xəbərçilik anlayışı ilə Türkiyənin ən yaxşı xəbər kanalı olmağı hədəfləyir.”

Bu iddialı bəyanata baxmayaraq, Türkiyənin rəsmi televiziya auditoriyasını ölçən yeganə səlahiyyətli qurumu olan TİAK (Televizyon İzleme Araştırmaları A.Ş.) hesabatlarının gündəlik, aylıq və illik statistikasına vicdanlı bir jurnalist araşdırması ilə nəzər saldıqda, qoyulan hədəflərlə real TV reytinqləri arasında kəskin bir gerilik və dərin uçurum üzə çıxır . 

Gündəlik Statistika: "İlk 50-liyə daxil ola billməmək"

Türkiyənin rəsmi sənaye datalarına (məlumatlarına) əsasən yayımlanan gündəlik proqram hesabatları kanalın ənənəvi TV kütləsi tərəfindən qəbul edilmədiyini rəqəmlərlə sübut edir:

Total Day Share (Bütün Gündəlikİzlənmə Payı - 0.33%): Gündəılik ümumi göstəricidə televiziyası açıq olan hər 1000 nəfərdən yalnızca 3-nün bu kanalı seçməsi TV yayımı üçün çox aşağı reytinqdir [Canlı TV Reyting Datasına]. Sektor analitiklərinin hər səhər dərc etdiyi hesabatlara görə, kanalın daxili istehsalı olan heç bir əsas xəbər bülleteni ilk 50 layihə arasına daxil ola bilmir.

Prime Time (Ən Çox İzlənilən Axşam Saatları - 0.30%) İtkisi: “Ən yaxşı xəbər kanalı” iddiası ilə hazırlanan və televiziyanın qızıl saatları sayılan (20:00–23:00) əsas tok-şoular və debat proqramları kütləvi izləyici itirir. Bu böyük büdcəli axşam layihələri rəqib kanalların köhnə təkrar yayımlarından belə az baxılır. Gündəlik dəyişən rəqəmləri hər səhər sənayenin əsas istinad platforması olan Ranini.tv Gündəlik  Reytinq bölməsindən müqayisəli şəkildə təqib etmək mümkündür.



Aylıq Statistika: "Xəbər liqasında sabit geriləmə"
Aylıq ümumi izlənmə paylarında xəbər kanallarının öz aralarındakı rəqabətinə və mövqeyinə baxdıqda, Haber Global-ın bazar payı struktur olaraq çox kiçikdir və liderlərlə fərq uçurumu mövcuddur:

Liderlərlə Müqayisə: Həm TİAK Rəsmi Ölçümlərinə, həm də Türkiyənin kütləvi media xəbərlərini dərc edən Mynet Magazin Reyting   hesabatlarına görə, sektorun xəbər liderləri olan Halk TV (3.04%) və CNN Türk (1.76%) ilə müqayisədə Haber Global aylıq ortalamada 5-9 dəfə geri qalır.

Orta səviyyəli rəqiblər: Heç bir kəskin siyasi iddiaları olmayan və ya daha kiçik maliyyə ilə işləyən NTV (0.95%) və Habertürk (0.69%) belə aylıq göstəricidə kanalı iki-üç dəfə üstələyir. Haber Global rəsmi hesabatlarda yalnız Flash Haber (0.02%) və ya KRT TV (0.01%) kimi demək olar ki, daxili strukturu olmayan ən zəif fərdi peyk kanallarından öndədir. Mütəmadi yenilənən aylıq rəsmi cədvəllərə TİAK Aylıq Tablolar keçidindən nəzər salmaq olar.

Reytinq Qonşuları: "Zirvədən Uzaq, Dibə Yaxın Mövqe"
"Haber Global" telekanalı öz infrastrukturunu və hədəflərini nəhəng xəbər şəbəkələrinin dataları ilə müqayisə etməyə çalışsa da, TİAK (Televizyon İzleme Araştırmaları A.Ş.) rəsmi hesabatlarındakı mövcud rəqəmlər onun zirvədən daha çox, bazarın ən dibindəki kiçik peyk kanallarına yaxın olduğunu göstərir [TİAK Rəsmi Ölçümlərinə]. Cədvəlin ən sonunda yer alan və kütləvi izləyicisi demək olar ki, olmayan TYT Türk (0.02%), Ulusal Kanal (0.02%) və ya KRT TV (0.01%) kimi kiçik peyk kanalları ilə "Haber Global"-ın (0.33%) arasında cəmi sıfır tam onda üç faizlik (0.30%) bir fərq var [TİAK Rəsmi Ölçümlərinə]. Maliyyə gücünün və texnoloji imkanlarının nəhəng olmasına baxmayaraq, kanalın TV reytinqindəki qonşuları məhz bazarın ən kiçik və büdcəsiz oyunçularıdır.
(Haber Global televiziyasının Baş direktoru (CEO) Məmməd Gülməmmədovdur)

 İllik Statistika: "Böyük Sərmayə - Aşağı Səmərəlilik"
Kanalın bir neçə illik ümumi inkişaf qrafikinə (Trend Analizi - Tendensiya təhlili) nəzər saldıqda, Türkiyə TV pultunda vərdiş yarada bilməmək və reytinq geriliyi problemi xroniki  xarakter alıb:
İnvestisiya İtkisi: Rəsmi sənaye hesabatları təhlil edildikdə görünür ki, kanalın İstanbulun mərkəzindəki nəhəng studiyaları, yüzlərlə işçisi və illik yayım büdcəsi Türkiyənin orta səviyyəli milli kanallarından (Məsələn, Kanal 7 - 2.88%) bəlkə də daha böyükdür. İllik hesabatlarda maliyyə xərclərinin reytinq ekvivalentinə çevrilməməsi TV menecmentinin yerli tamaşaçının tələbini doğru analiz edə bilmədiyini rəqəmlərlə sübut edir.

Maliyyə asılılığı: Türkiyədə iri agentliklər illik reklam büdcələrini məhz rəsmi TİAK datalarına (məlumatlarına) görə paylayırlar. Digər bir tərəfdən, CNN Türk Magazin  kimi media təhlili aparan platformaların tendensiya hesabatları da göstərir ki, illik ortalaması 0.40%-in altında qalan bir kanalın daxili reklam bazarından gəlir əldə edərək öz böyük xərclərini çıxarması qeyri-mümkündür. Bu isə layihənin iqtisadi cəhətdən hələ də ana holdinqin dotasiyasından (maliyyə asılılığından) qurtula bilmədiyinə və TV-də ciddi rəqabət apara bilmədiyinə işarə edir.

Yekun Obyektiv Diaqnoz: "Bəyanat harada, reallıq harada?"

2018-ci ildəki bəyanatda vurğulanan “insan yönümlü, sosial və həll yolları göstərən xəbərçilik” ideyası akademik baxımdan çox uğurlu və nəcib bir vizyondur. Lakin Türkiyə TV izləyicisi xəbər proqramlarında radikal iqtidar və ya radikal müxalifət ritorikası görməyə, kəskin siyasi tərəfkeşliyə və qovğalara vərdiş edib.
 

"Haber Global"ın bu nəcib və təmkinli xəbər xətti intellektual cəhətdən keyfiyyətli olsa da, Türkiyə TV bazarında kütləvi reytinq gətirmir. Nəticədə, kanal holdinq idarəçiliyi və korporativ cəhətdən uğurlu bir şirkət sayılsa da, Türkiyənin ənənəvi TV reytinq rəqabətində mövqeyi mənfi, olduqca zəifdir və 2018-ci ildə qarşıya qoyulan "Türkiyənin ən yaxşı xəbər kanalı olmaq" hədəfindən çox uzaqdır.

Bəs görəsən, TV reytinqlərindəki bu acınacaqlı geriliyi rəqəmsal baxış sayları ilə pərdələməklə holdinq rəhbərliyini və sərmayə yatıran rəsmi strukturları aldadaraq hansı uğur illüziyasını yaradırlar? Böyük dövlət və holdinq sərmayələrinin kommersiya səmərəliliyi baxımından bu mənzərə menecmentin real hesabatlılıqdan yayındığını və idarəetmə heyətinə tamamilə fərqli bir reallıq təqdim etdiyini göstərir."

32gun.az /araşdırma