Böyrəkdə daşların yaranmasının səbəbləri: Həkimlər izah edir

Böyrək daşları sidikdə olan kristallardan əmələ gələn bərk törəmələrdir. Normal şəraitdə sidikdə onların yaranmasının qarşısını alan maddələr mövcuddur. Lakin müəyyən hallarda bu balans pozulur: kristallar toplanmağa başlayır və tədricən daşlar əmələ gətirir.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, əgər insanda artıq daş diaqnozu qoyulubsa, həkimlər adətən qan və sidik analizləri təyin edirlər. Bu, daşların növünü müəyyən etməyə və onların yaranmasına səbəb olan amilləri aşkar etməyə kömək edir. Nəticələrə əsasən mütəxəssislər təkrar daş əmələ gəlməsinin qarşısını almaq üçün qidalanma, həyat tərzi və müalicə ilə bağlı tövsiyələr verirlər.
Eyni zamanda, tərlə maye itkisini də nəzərə almaq vacibdir. Güclü məşqlər, sauna, isti hava və ya ağır fiziki fəaliyyət susuzlaşmaya səbəb ola bilər. Maye az olduqda sidiyin həcmi azalır və bu da daşların daha tez əmələ gəlməsi üçün şərait yaradır.
Mütəxəssislər gündə təxminən 2–3 litr maye (yəni 8–12 stəkan) qəbul etməyi tövsiyə edirlər. Ən yaxşı seçim adi sudur. Eyni zamanda, şirin qazlı içkilərin, şəkərli soyuq çayın və qreypfrut şirəsinin istifadəsini azaltmaq məsləhətdir.
Ən çox rast gəlinən daş növləri
Ən çox böyrəklərdə kalsium oksalat daşları əmələ gəlir. Oksalatlar təbii olaraq bir çox qida məhsullarında — meyvələrdə, tərəvəzlərdə, qoz-fındıqda, taxıllarda, paxlalılarda, eləcə də şokolad və çayda olur.
Onların yaranma riskini azaltmaq üçün mütəxəssislər tövsiyə edirlər:
oksalatla zəngin qidaları məhdudlaşdırmaq — məsələn, ispanaq, ravənd, çuğundur, şirin kartof, yer fıstığı və şokolad;
qida ilə kifayət qədər kalsium qəbul etmək.
Geniş yayılmış yanlış fikir var ki, daşların əsas səbəbi məhz kalsiumdur. Əslində isə onun çatışmazlığı əksinə, riski artıra bilər. Profilaktika üçün gündə təxminən 1000–1200 mq kalsium qəbul etmək tövsiyə olunur ki, bu da təxminən 3 porsiya süd məhsuluna uyğundur.
Duz qəbuluna nəzarət də vacibdir. Natriumun artıq olması sidiklə kalsiumun daha çox xaric olunmasına səbəb olur və bu da daşların əmələ gəlmə ehtimalını artırır.
Urat daşları: hansı qidaları azaltmaq lazımdır?
Digər geniş yayılmış növ — urat daşlarıdır. Onlar orqanizmdə sidik turşusunun yüksək olması nəticəsində yaranır və bu çox vaxt qidada purinlərin çox olması ilə əlaqədardır.
Riskin azalması üçün mütəxəssislər tövsiyə edirlər:
qırmızı ət və daxili orqan ətlərini azaltmaq;
alkoqolu, xüsusilə pivəni məhdudlaşdırmaq;
ət souslarından, sardina, ançous və molyusklardan uzaq durmaq;
əlavə şəkərli məhsulları azaltmaq.
Bu halda qidalanmanın əsasını tərəvəzlər, meyvələr, tam taxıllar və az yağlı süd məhsulları təşkil etməlidir.